شاید بارها برای شما اتفاق افتاده باشد که خواسته باشید کتابی برای کودک خود یا دیگران بخرید. وارد کتابفروشی می شوید با انواع و اقسام کتاب های مختلف مواجه می‌شوید و فروشنده ای که از همه کتابها تعریف میکند و شما را دچار سردرگمی می‌کند پس شما بدون اطلاعات کافی کتابی میخرید که ممکن است اثرات مخربی به همراه داشته باشد زیرا زمانی که شما بدون داشتن آگاهی در مورد گروه سنی کودکان، علاقمندی آن‌ها و استانداردهای کتاب‌های مناسب، کتابی تهیه می کنید ممکن است تاثیر منفی بر کودکان بگذارد و حتی باعث شود که تا آخر عمر سراغ هیچ کتابی نروند. در این مقاله سایت کتاب و کودک در مورد ۳ بخش مهم ظاهر، تصویر و متن کتاب که از معیارهای انتخاب کتاب برای کودکان هستند، صحبت شده است تا مرجع راهنمایی باشد که بتوانید برای کودکان خود آگاهانه کتاب‌های مناسب تهیه کرده و آنها را به کتاب خواندن علاقه مند کنید.
معیارهای انتخاب کتاب برای کودکان

معیارهای انتخاب کتاب برای کودکان

۱. ظاهر کتاب

زمانی که شما می خواهید جنسی را خریداری کنید، اولین چیزی که شما را جذب می‌کند چیست؟ بله ظاهر جنسی که به دنبال آن هستید. این موضوع یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های یک کالای جذاب است که در مورد کتاب خصوصا کتاب‌های کودکان نیز صادق است. بنابراین ظاهر کتاب یکی از مهم ترین معیارهای انتخاب کتاب برای کودکان است که باید به آن توجه ویژه ای شود.
 

ظاهر کتاب شامل جنس جلد و کاغذ، نوع صحافی و میزان استحکام، تصویر و طراحی روی جلد و اندازه و قطع کتاب، برای سنین مختلف متفاوت است. برای مثل کودکان زیر ۳ سال به دلیل اینکه قدرت کمتری در دست گرفتن کتاب دارند، معمولا کتاب‌ها سبک‌ تر و کوچکتر هستند و از طرفی هم مقاومت بیشتری دارند تا در زمان استفاده کودکان، آسیب کمتری ببیند به همین دلیل معمولا برای این گروه از کودکان کتاب‌ های پارچه ای، حمام یا مقوایی مناسب است.
 
ظاهر کتاب برای کودکان ۳ تا ۸ سال کمی متفاوت‌تر می‌شود یعنی غالب کتاب ها، جلد و کاغذ نازک‌تری دارند تا استفاده از آن راحت‌ تر باشد و معمولا در قطع خشتی (یعنی ۲۱ & ۲۱) هستند تا امکان تصویرسازی در اندازه بزرگتر را داشته باشند. همین موضوع برای کودکان ۹ سال به بالا و خصوصا نوجوان کاملا متفاوت می‌شود و غالب کتاب‌های آنها در قطع وزیری (یعنی ۲۴ & ۱۷) چاپ می‌شوند چون تصویر نقش کمتر و متن نقش بیشتری پیدا می‌کند که در این قطع راحت‌تر استفاده می شود.
 
صحافی کتاب نیز باید محکم باشد و این امکان را برای مخاطب خصوصا کودکان که بتوانند کتاب را بارها و بارها بدون ترس از خراب شدن ورق بزند تا احساس امنیت، راحتی و دوستی بین آن‌ ها و کتاب برقرار شود.
ظاهر کتاب یکی از معیارهای انتخاب کتاب برای کودکان

 اگر کودک زیر سه سال دارید و علاقه دارید تا در مورد این موضوع اطلاعات بیشتری داشته باشید، مقاله کتاب مناسب برای کودک زیر ۳ سال را از دست ندهید.

۲. تصاویر کتاب

دومین موضوعی که در خرید کتاب کودک دارای اهمیت بسیاری است، تصاویر کتاب است. تصاویر کتاب کودک پلی است بین کودکان و محیط، فضا و بطور کل دنیایی که در آن زندگی می‌کنند به همین دلیل کیفیت و استاندارد بودن آن، بسیار حائز اهمیت است. تصاویر کتاب کودک قدرت تاثیرگذاری زیادی بر ذهن و شخصیت کودکان دارند چرا که بطور غیرمستقیم دنیای درونی و بیرونی انسان‌ها را نشان می‌دهند. 
 
به تصور برخی افراد تصویر تنها نقش تزئینی در کتاب کودک دارد و هر چه کتاب تصاویر بیشتر و پر رنگ و لعاب‌تری داشته، بهتر است! که این نشان‌دهنده دانش کم این گروه است. تصاویر کتاب مناسب برای کودکان ویژگی‌های متفاوتی دارند که به برخی از آنها اشاره میکنم:
 
  • الف) تصاویر کتاب باید با متن داستان هم جهت باشند
این موضوع به این معنی است که تصاویر باید کامل کننده و گسترش دهنده مفهوم داستان باشند یعنی مخاطب با دیدن تصاویر، بیشتر متوجه معنای نهفته در داستان شود به صورتی که کودک با هر بار ورق زدن کتاب، دوباره جزئیات داستان و اتفاقات را بخاطر آورد.
 
  • ب) تصاویر باید دارای احساس و حرکت باشند
همانطور که اشاره تصاویر کتاب‌های کودکان منعکس کننده محیط زندگی کودک هستند که بخش مهمی از این محیط شامل انسان ها می‌شود. بنابراین همانطور که احساس و حرکت بخش جدایی ناپذیر شخصیت هر فردی است، پس این موضوع هم باید در تصاویر کتاب کودک دیده شود تا شخصیت‌ها و رخدادهای داستان برای کودک باورپذیر شود. کتاب هایی که دارای احساس و حرکت هستند، می توانند یکی از معیارهای انتخاب کتاب برای کودکان باشند.
 
  • ج) شخصیت‌ها تصاویر کتاب باید جدید و خلاقانه باشند
تابحال به تصاویر کتاب‌های زرد توجه کرده‌اید؟ کتاب‌های زرد کتاب هایی هستند که عموما در دکه‌های روزنامه فروشی و یا داروخانه ها به فروش می‌ رسند و موضوع آن ها انیمیشن‌ های مانند کارتون فروزن (یخ زده) یا برخی داستان های معروف مانند دختر کبریت فروش یا حسنی است. این کتاب ها علاوه بر اینکه تصویرگری های بسیار ضعیف و خارج از استاندارد دارند، هیچ گونه خلاقیتی در شخصیت‌پردازی خود ندارند و تصاویر شخصیت‌ها به شکل تکرار هستند و نباید جز معیارهای انتخاب کتاب برای کودکان شما باشند.
 
زمانی که کودکان با شخصیت‌های تکراری مواجه می‌شوند، ذوق هنری شان گسترش پیدا نمی کند و در نتیجه خلاقیت شان رشد نمی کند چون چشمان شان تنها با دایره محدودی از تصاویر مواجه می شود اما زمانی که کاراکترها یا شخصیت های متنوع و متفاوت را در کتاب هایشان می بینند بطور ناخودآگاه این پیام به ذهن‌شان ارسال می شود که به شیوه‌های مختلف می توان به یک موضوع و شخصیت نگریست بنابراین به ذهن خود اجازه متفاوت فکر کردن و ایده دادن می دهند. بنابراین هنگام خرید کتاب برای کودکان به نوع تصویرسازی هم توجه کنید.
 

برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد شناخت تصاویر کتاب کودک، کتاب نظری بر تصویرسازی کتاب کودک نوشته خانم فاطمه معدنی را مطالعه نمایید.

۳. متن کتاب

زمانی که شما می خواهید برای کودکان کتاب تهیه کنید باید توجه داشته باشید که متن آن هم سو و هم جهت با نیازهای کودکان باشد و از دریچه چشم آن ها به دنیا نگریسته باشد زیرا در این صورت است که کتاب برای کودک جذاب می شود و علاقه به مطالعه در او بیشتر و قوی تر می شود. متن کتاب هم مانند تصویر و شکل ظاهری باید استانداردهایی داشته باشد که در ادامه چند نمونه از آن توضیح داده می شود:
 
  • الف) تعلیمی و نصیحت گونه نباشد
برخی از والدین به کتاب به عنوان منبعی برای تعلیم و تربیت کودک می نگرند به همین دلیل به دنبال کتاب هایی برای کودکان هستند که آنها را تبدیل به فرزندانی حرف شنو و مودب کند. همین دیدگاه باعث می شود که افرادی که در کودکی اشتیاق زیاد به کتاب خواندن داشتند، در نوجوانی و بزرگسالی کاملا از آن دلزده می شوند. بنابراین اگر می خواهید علاقه کودکان نسبت به کتاب خواندن کاهش نیابد باید کتاب هایی خریداری کنید که تعلیمی نباشد و انتهای داستان به این صورت که《 نتیجه می گیریم …. کار بدی است یا کار خوبی است نباشد. اگر می خواهید مسائل متفاوت مثل موضوعات اجتماعی، اخلاقی و نهارت های زندگی را با کمک کتاب به کودکان آموزش دهید توجه کنید که این آموزش غیرمستقیم و به دور از پند و اندرز و نصیحت باشد.
 
  • ب) سرگرم کننده و لذت بخش باشد
دوران کودکی دوران شادی و لذت و تفریح است و شما به عنوان پدر، مادر، معلم، مربی و بزرگترهای کودکان باید ابزار و شرایطی را فراهم کنید تا شیرین ترین خاطرات را برای آن ها رقم بزنید. یکی از این ابزار کتاب داستان است. حتما کتاب هایی برای کودکان بخرید که زمان خواندن را برای آن ها مملو از شادی و خنده و لذت کند تا زمانی کتاب خوانی، زمان سرشار از حال خوب در ذهن‌ شان ثبت‌ شود. حتما سرگرم کننده بودن کتاب را فراموش نکنید زیرا می توان به آن به عنوان یکی از معیارهای انتخاب کتاب برای کودکان نگاه کرد. یکی از موضوعات جلسات دوره هوش‌ ساز، آشنایی با شناخت کتاب های کودکان است. اگر به این موضوع علاقه دارید، دوره هوش ساز را از دست ندهید.
 
توجه به متن کتاب برای انتخاب کتاب کودک

سخن آخر

کتاب های کودکان بخش مهمی از زندگی آن ها هستند که به رشد شخصیت و شناخت احساسات شان و همچنین شناخت جهان هستی بسیار کمک می کنند بنابرانی آگاهی از معیارهای انتخاب کتاب برای کودکان مهم است همچنین مهم است که ما به عنوان بزرگترهای کودکان نسبت به این موضوع شناخت و آگاهی پیدا کنیم تا با انتخاب‌ های درست مان، از همان دوران کودکی، کتاب را به عنوان دوست در ذهن و زندگی کودکان نهادینه کنیم. 
4.2/5 - (28 امتیاز)